ABD ve Finlandiya’dan araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, sosyoekonomik açıdan en dezavantajlı mahallelerde yaşayan yetişkinlerin beyinlerinin yaşlarına kıyasla yaklaşık 3 yıl daha yaşlı göründüğünü ve toplam beyin hacimlerinin 6 ila 7 mililitre daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Rutin MR Taramaları İncelendi
Wisconsin Üniversitesi Tıp ve Halk Sağlığı Fakültesi Radyoloji Bölümü Doçenti Dr. John-Paul J. Yu ile meslektaşları, 2024 yılının ilk altı ayında standart gerekçelerle çekilen görüntüleri analiz etti. İlk aşamada 35 bin 704 hasta kaydını ele alan uzmanlar; raporunda açık bir hastalık bulgusu yer almayan, adres ve ölçüm bilgileri eksiksiz 18 ila 96 yaş aralığındaki 2 bin 826 kişiyi takibe aldı. Grubun bin 732’sini kadınlar oluşturdu.
Yu, yaşam koşullarının beyni etkileyebileceğinin uzun süredir düşünüldüğünü, ancak bu ilişkinin rutin sağlık hizmetlerinden yararlanan geniş hasta gruplarında yeterince incelenmediğini belirtti.
Beyin Yaşı ve Damar Hasarı Farkı
Katılımcıların ikamet ettiği yerlerin koşulları; gelir, konut, eğitim ve istihdam gibi 17 kriteri kapsayan Bölgesel Yoksulluk Endeksi üzerinden tespit edildi. ABD ve Avrupa’dan 7 bin 500’ü aşkın taramayla eğitilen bilgisayar modeli, en dezavantajlı yüzde 20’lik kesimde yer alanların beyinlerinin ulusal ölçekte 2,7 yıl, eyalet sıralamasında ise yaklaşık 3 yıl daha yaşlı göründüğünü belirledi. Kafa büyüklüğü hesaba katıldığında bu gruptaki toplam beyin hacminin de 6 ila 7 mililitre daha az olduğu saptandı.
Uzmanlar ayrıca küçük kan damarlarındaki hasarlara işaret eden beyaz madde parlaklıklarının dezavantajlı çevrelerde yaşayanlarda daha sık görüldüğünü tespit etti.
Yu, beyindeki bu değişikliklerin yüksek tansiyon, uyku bozuklukları ve uzun süreli stres gibi faktörlerle ilişkili olabileceğini belirtti.
Sonuçlar ve Araştırmanın Sınırları
Çalışma tek bir zaman kesitinde gerçekleştirildiği için çevre koşullarının beyin yapısındaki bu değişime doğrudan yol açıp açmadığı kesinleşmiş değil. Bireylerin beslenme, sigara ve fiziksel aktivite gibi yaşam alışkanlıklarının veri setinde yer almaması da araştırmanın sınırları arasında bulunuyor. Ayrıntıları Radiology dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarları, sürecin daha iyi anlaşılması için uzun vadeli takiplere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
