Washington yönetimi, kış mevsimi yaklaşırken Rus doğal gazının Ukrayna transit boru hatları aracılığıyla Avrupa pazarına yeniden aktarılmasını amaçlayan bir enerji ateşkesi girişimini gündeme taşıdı. Satıştan elde edilecek mali kaynağın emanet hesapta tutulmasını öngören taslak Moskova’dan onay alırken, Ukraynalı ve Avrupalı karar alıcılar tasarıya mesafeli duruyor.
ABD’li heyet üyeleri Jared Kushner ile Steve Witkoff’un eylül ayındaki Moskova ve Kiev temaslarında aktarılan formül, Avrupa Birliği yaptırımlarına takılmamak amacıyla sevkiyatın Amerikalı bir aracı şirket üstünden yürütülmesini hedefliyor. Rusya yönetimi teklife onay verirken, Avrupa başkentleri tasarıya çekinceli yaklaştı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“ABD Rusya’ya, Trump da Putin’e yardım edemez”
Avrupa Tarafının Yaptırım Takvimi ve Güvenlik Endişeleri
Mevcut Avrupa Birliği düzenlemeleri, Rusya menşeli doğal gaz tedarikinin 2027 senesi sonuna dek kademeli biçimde tamamen sonlandırılmasını kurala bağlıyor. Kıtadaki başlıca ülkelerin liderleri, temel stratejik tehdit şeklinde tanımladıkları bir devlete karşı yeni enerji bağımlılıkları oluşturmayı kabul etmedi.
Taslak, Ukrayna’nın Başkan Trump’ın yönlendirmesiyle Rus rafinerilerini hedef alan operasyonlarına tek taraflı son vermesi sonrasında askıya alınmıştı. Kiev yönetiminin operasyonları iki hafta durdurduğu süreçte Moskova, Ukrayna enerji şebekelerini vurmaya devam etti ve ABD pazarına dizel ihracatı gerçekleştirdi. Washington ise bu esnada geniş kapsamlı bir barış mutabakatı olasılığına yoğunlaştı.
Ukrayna ordusunun son üç günde Rusya sınırları içindeki üç büyük petrol işleme tesisine yeniden hava operasyonu düzenlemesi, kasım ayı ortasında Abu Dabi’de ABD, Rusya ve Ukrayna temsilcileri arasında yürütülmesi planlanan üçlü barış temaslarını zora soktu.
Enerji Ateşkesi Planının Ayrıntıları
Amerikalı heyet, Rus yakıtının kıtaya sevkinin sağlanmasının Vladimir Putin’i müzakere masasında tutmak adına belirleyici bir kazanım doğuracağını öngörüyor. Moskova makamları ise Washington’ın benzer çerçevedeki önceki temaslarını reddetmişti.
Sibirya bölgesindeki Urengoy sahalarından çıkarak Ukrayna toprakları üzerinden kıtaya bağlanan Sovyetler Birliği döneminden kalma iletim ağının devreye girmesi, Kiev için hayati önem taşıyan transit geçiş bedellerinin temin edilmesini sağlayacak.
Üst düzey bir ABD’li yetkili, Beyaz Saray temsilcilerinin Kremlin’in askeri harcamalarına kaynak aktarmasını engellemek amacıyla Avrupa’ya dönük gaz gelirlerinin üçüncü bir ülkedeki emanet hesabında bloke edilmesini önerdiğini bildirdi. Yetkililer, yer altı stoklarının geçmiş yılların en alt mevsimsel oranlarına indiği kış öncesinde, bu adımı yakıt maliyetlerini geriletme formülü olarak Avrupalı muhataplarına aktardı.
The Wall Street Journal gazetesine bilgi veren bir ABD yetkilisi, müzakere sürecinde farklı iktisadi seçeneklerin incelendiğini, Avrupalı tarafların fiyatları belirgin ölçüde geriletecek tasarıya ilgi duyduğunu ve tüm iktisadi adımların nihai barış anlaşmasının çatısı altında yürütüleceğini kaydetti.
